Achter een rij huizen in Assendorp ligt een klein, eetbaar ecosysteem. Een mini voedselbos, verscholen in de stad. ‘Hij oogt wild, maar ik heb het ontzettend onder controle,’ zegt Katharine Hone lachend. ‘Ik wil ervan eten. Het is geen “laat maar groeien”, het is juist heel bewust ingericht.’
Katharine heeft Engelse roots en woont al jaren in Assendorp. Haar liefde voor groen begon al vroeg. ‘Mijn moeder was altijd bezig in de tuin,’ vertelt ze. Die basis nam ze mee en kreeg later een nieuwe richting toen ze permacultuur ontdekte.
Meer dan tuinieren
Bij het woord permacultuur denk je misschien aan een manier van tuinieren, maar volgens Katharine gaat het verder. ‘It’s a lifestyle.’ De basis ligt in het kijken naar natuurlijke systemen. ‘Je gaat observeren: hoe werkt de natuur? Hoe zorgt een systeem ervoor dat er steeds meer leven ontstaat in plaats van minder?’ Die principes zijn overal hetzelfde, zegt ze. ‘In de woestijn zie je dezelfde principes als hier. Alleen de vorm is anders. De natuur past zich aan aan het klimaat, maar de onderliggende principes blijven gelijk.’
En juist die principes kun je toepassen op je eigen leven. ‘Niet alleen je tuin, maar ook hoe je met energie, voedsel en mensen omgaat.’ Daar hoort ook een bepaalde houding bij. ‘Je bent alleen verantwoordelijk voor jezelf en je gezin. Kijk wat jij kunt doen, binnen jouw eigen cirkel van invloed.’
Denken als de natuur
In Katharine’s tuin en werk komt denken als de natuur concreet samen. Ze bootst als het ware het bos na met gelaagdheid: een belangrijk principe uit de permacultuur. ‘Als je naar een bos kijkt, zie je lagen: hoge bomen, kleinere bomen, struiken, kruiden. Alles vangt licht op zijn eigen manier.’ Ook in een kleine stadstuin kan dat. ‘Je hoeft geen grote bomen te hebben. Je kunt werken met klimplanten, struiken en kruiden. Het gaat om de structuur.’
Die gelaagdheid maakt een tuin aantrekkelijker voor dieren. ‘Met alleen een boom en gras is het voor vogels een hele kale plek. Met lagen kunnen ze schuilen, bewegen en voedsel vinden.’ Het effect is zichtbaar. ‘Ik zag laatst weer vleermuizen in mijn tuin. Omdat er meer insecten zijn, komen zij terug. En dat trekt weer vogels aan. Dat sneeuwbaleffect is fantastisch,’ vertelt ze enthousiast.
Samenwerken met je tuin
Een ander belangrijk aspect van permacultuur is dat je gebruikt wat je tuin geeft. ‘Veel mensen snoeien en gooien alles weg. Maar dat materiaal zit vol voedingsstoffen’. In haar tuin wordt alles hergebruikt. Takken vormen een takkenril waar insecten en vogels leven. Bladeren blijven liggen als bodembedekking. ‘Je voedt de bodem, houdt water vast en creëert leefruimte.’ Het maakt tuinieren uiteindelijk ook makkelijker. Ze vertelt: ‘Ik geef nooit water. Omdat de bodem gezond is en afgedekt blijft, droogt hij niet uit.’
Begin klein, kijk goed
Voor wie zelf wil beginnen, hoeft het niet ingewikkeld te zijn. ‘Begin klein. Echt klein. Met een potje kruiden buiten je keuken,’ zegt Katharine. En geef jezelf de tijd om te leren. ‘Denk niet na één jaar: ik heb geen groene vingers. Die bestaan niet. Je moet iets leren door te doen, door te observeren.’ Die observatie is misschien wel de belangrijkste stap. ‘De natuur is de grote leermeester. Gewoon kijken: wat gebeurt hier?’
Ze heeft nog een paar simpele tips om te starten:
- vang regenwater op en laat het je tuin in lopen
- laat bladeren en snoeiafval liggen of verwerk het in je tuin
- neem elke dag even vijf minuten om in de tuin te zitten zonder telefoon en luister naar de vogels. Als zij zingen, weet je: alles is oké.
De kracht van de stad
Juist in een wijk als Assendorp ziet Katharine veel kansen. ‘In de stad heb je zoveel mensen, ideeën en talenten. Dat maakt het makkelijker om dingen samen te doen.’ En kleine tuinen? Die zijn volgens haar juist interessant. ‘Omdat de ruimte beperkt is, moet je creatief zijn. Je gaat functies stapelen: voedsel, schaduw, biodiversiteit, zitplekken.’
Haar wens voor de toekomst is helder. ‘Ik zou graag zien dat steden veel meer eetbaar worden,’ zegt ze. ‘En dat we groen strategisch inzetten. Niet alleen voor de sier, maar ook om te verkoelen, voedsel te produceren en leven terug te brengen.’
Tegelijk zit de verandering volgens haar niet alleen in grote plannen, maar juist in kleine stappen. ‘Je hoeft niet alles perfect te doen. Begin gewoon, met wat voor jou mogelijk is.’ Wie nieuwsgierig is naar hoe permacultuur eruitziet, kan haar werk bekijken in het Wezenlandenpark naast de kinderboerderij, waar een kleine permacultuurtuin ligt. ‘Het begint met kijken,’ zegt ze. ‘En dan stap voor stap ontdekken wat er kan.’
Tekst & Foto: Jennifer Bootsma